شما اینجا هستید:   خانه » اخبار و مقالات » مقالات

سخنرانی دکتر مرصعی درهمایش نخبگان درمحل دانش بنیان همدان

 

سخنرانی دکتر وحید مرصعی در بین نخبگان دانش بنیان 

پیشرفتهای قابل توجه در علم و فناوری و افزایش شکاف در توسعه اقتصادی کشور بیش از پیش اقتصاددانان توسعه را به فکر تغییر در اندیشههای توسعه اقتصادی واداشته است. توجه اقتصاددانان توسعه به نقش دانش در رشد و توسعه اقتصادی منجر به توسعه نظریههای رشد و توسعه مبتنی بر نقش عوامل انسانی گردید. اقتصاددانان بر خالف تصور اولیه، نقش علم و فناوری در توسعه اقتصادی را در شرایط اقتصاد بازار مطرح کردند.

بدین معنی که علم و فناوری همانند عوامل دیگر رشد و توسعه در شرایط بازار شکلگرفته و میتواند بسترهای رشد و توسعه اقتصادی را فراهم کند. اقتصاد دانش بنیان از دهه 1990 در بحثهای رشد و توسعه اقتصادی به صورت جدیتر مورد توجه قرار گرفته است. سازمان توسعه و همکاری اقتصادی )1996 ،)اقتصاد دانش بنیان را اقتصادی تعریف میکند که به طور مستقیم مبتنی بر تولید، توزیع و استفاده از دانش و اطالعات است. همچنین اپک )2000 )اقتصاد دانش بنیان را اقتصادی میداند که تولید، توزیع و استفاده از دانش به عنوان موتور اصلی رشد، ایجاد رفاه و اشتغال در همه بخشهای اقتصادی است. در کنار این تعاریف، تعریفهای دیگری نیز مطرح شدهاند.

وجه اشتراک همه تعاریف، نقش محوری دانش به عنوان یکی از عوامل کلیدی رشد و توسعه است. اقتصاد دانش بینان برخالف اقتصاد سنتی با عامل تولیدی دانش تولید میکند. در این اقتصاد، چون رشد دانش با مصرف بیشتر افزایش مییابد، فراوانی منابع وجود داد. نفوذ دانش در اقتصاد نه تنها در قالب کاال و خدمات ظاهر میشود، بلکه دانش در بازارهای مجازی، بازارهای ناهمگن و با ساختارهای انحصاری مرتبط با صاحبان دانش، خرید و فروش میشوند. اقتصاد دانش بنیان از چهار بنیان کلیدی شامل رژیم نهادی و انگیزش اقتصادی، نظام آموزشی، نظام نوآوری و نظام ارتباطات و اطالعات تشکیل شده است.

عملکرد هر یک از بنیانها برای شکلگیری اقتصاد دانش بنیان کلیدی است، همچنین موفقیت اقتصاد دانش بنیان نیازمند همسویی و هماهنگی بین بنیانها است. بر اساس آخرین گزارش بانک جهانی )2014 ،)شاخص دانش ایران در سال 1995 برابر با 59/3 از 10 بوده که در سال 2012 با تغییر اندک به 91/3 رسیده است. این وضعیت در مقایسه با کشورهای منطقه منا و متوسط جهانی، ضعیف ارزیابی میشود. در بین بنیانهای اقتصاد دانش بنیان، بنیان نوآوری کشورمان در دوره 1995-2012 تجربه موفقی داشته است. شاخص بنیان نوآوری ایران در 1995 برابر با 86/2 از 10 بوده که در 2012 به 02/5 رسیده است. وضعیت کشورمان بر اساس آخرین آمار، در جایگاه چهارم در تحصیالت عالی به لحاظ کمی قرار دارد. در حالی که کشورمان به لحاظ تحصیالت به مفهوم عمومی آن در جایگاه 97ام و تحقیق و پژوهش در جایگاه 59 ام جهان در بین 145 کشور قرار دارد. در حالی که کشور ترکیه به لحاظ تحقیق و توسعه در جایگاه 40ام قرار دارد. این امر نشان از انباشت دانش در کشور بدون توجه به بحث تخصیص آن دارد. وضعیت سرمایه انسانی کشورمان برای سنین جوان )24-15 سال( و سنین نیروی کار )54-25 )در سطح جهانی به ترتیب در جایگاه 73ام و 95ام قرار دارد در حالی که کشورهایی نظیر ترکیه و امارات در سطح منطقهای در جایگاه مطلوبی نسبت به کشورمان به لحاظ سرمایه انسانی در جمعیت جوان و جمعیت کار قرار دارند. کیفیت سیستم آموزشی بهویژه ای جمعیت جوان کشورمان در مقایسه با ترکیه نیز مطلوب نیست.

چنین شرایطی نشان میدهد آموزش در کشورمان در خدمت رشد و توسعه اقتصادی کشور نیست. کشورمان در بنیان نوآوری در شاخصهایی مانند خلق دانش جایگاه 24ام در بین 144 کشور را به خود اختصاص داده است در حالی که تجربه کشورمان در تاثیر دانش و انتشار آن بسیار نامطلوب گزارش شده است در حالی که کشوری مانند ترکیه به لحاظ خلق دانش، عملکرد ضعیفی داشته است اما وضعیت تاثیر دانش و انتشار دانش در ترکیه در جایگاه بهتری نسبت به کشورمان قرار دارد. چنین شرایطی گویای آنست که دانش تولید شده در ایران کمتر در اقتصاد جذب شده و اقتصاد ایران از فضای دانش بنیان، فاصله زیادی دارد. در نهایت میتوان اشاره کرد انتقال از اقتصاد منابع محور به اقتصاد دانش بنیان برای اقتصاد ایران یک ضرورت به شمار میآید. در این راستا، رهبری و خواستهای سیاسی قوی، نقش فعال دولت در ایجاد زیرساختهای اولیه، تقویت ساختار بازار محور با نقش جدی بخش خصوصی، ارتقای ظرفیت جذب دانش و انتشار آن، و باز تعریف نظام ملی نوآوری و مدیریت اقتصادی آن ضروری به نظر میرسند. 



Facebook    Google    LinkedIn    Twitter

برچسب ها

دکتر مرصعی نخبگان دانش بنیان